زنده به گور کردن دختران، بیوه های وا مانده از جنگ، گسترش اسلام و زنان پیامبر

آنچنان که گفته می شود پیش از نزول اسلام در سرزمین حجاز اعراب از سطح فرهنگی پایینی برخوردار بوده اند تا جایی که به آن دوره، دوره ی جاهلیت گفته می شود و برای این دوره همه نوع فساد اجتماعی از خرد تا کلان را بیان کرده اند. زنده به گور کردن دختران، برده داری، اختلاف شدید طبقاتی و … از آن جمله است.

اما به گواه مورخان و آنچه شنیده ایم این معایب اجتماعی پس از ظهور اسلام در این سرزمین از میان جامعه ی عرب جاهل رخت بر می بندد. این دگرگونی ها نسبت به تحولات ایجاد شده و ماهیت بستر جامعه ی پیش از اسلام در میان جامعه ی عرب زمان بسیار کوتاهی را طی کرده است و جای خود را به رفتار نیکو تر نسبت به قبل بخشیده است.

همچنین می دانیم که پیامبر اسلام زنان بسیاری را اختیار کرده اند. در این زمینه گفته می شود که یکی از مهمترین دلایلی که پیامبر اقدام به ازدواج های متعدد کرده اند. گسترش اسلام در میان قبایل و بسط آن در میان اعراب بوده است. همچنین گفته می شود که تعدادی از این همسران بیوه های باقی مانده از کشته شدگان جنگ های مختلف در صدر اسلام بوده اند.

در این زمینه دو سئوال مطرح است.

1 – چگونه دینی که پس از نزولش نسبت به بازه زمانی خود از زمان پیدایش تحولاتی بس شگرف را به سرعت ایجاد می کند تا جایی که عرب جاهل آن روزگار از زنده به گور کردن دختران و برده داری دست می کشد و گفته می شود بردگان پس از اسلام مرتبطی هم شان سایر انسان ها یافته بودند ( به لحاظ کرامت انسانی )، برای پیشبرد خود نیاز به ازدواج پیامبرش برای گسترش داشته است؟

2 - عربی که پیشرفت فرهنگی وی چنان بوده که در بالا ذکر شد چرا با زنان بیوه مانده از جنگ های صدر اسلام ازدواج نمی کرده که آن زنان نیز با توجه به اینکه پس از پیامبر نمی توانسته اند ازدواج کنند، زندگی بهتری را در پیش روی داشته باشند؟

About these ads

12 دیدگاه »

  1. سعید گفت

    سوالی که همیشه در ذهن من بوده این هست که اگر وافعا تمام عرب دختران را زنده به گور می کردند چرا این کار با توجه به جمعیت بسیار اندک اعراب در آن زمان تاثیری روی جمعیت اعراب نگذاشت؟ مادر این همه عرب که دوست و دشمن پیامبر بودند کیان بودند؟ صرف نظر از کلمه فساد که باید در معنی آن تفحص کرد، آیا حضور خدیجه به عنوان یک زن تاجر که مرد جوانی را استخدام میکند که برایش کار کند کمی با این گفته ها در تعارض نیست؟ کشوری که بیش از هزار و چهارصد سال قبل زن تاجر بسیار معتبری داشت حالا در قرن بیست و یکم به زنان هویت مستقل قائل نیست! میدانید چند زن شاعره بسیار معروف قبل از اسلام در بین اعراب وجود داشتند؟ باید تاریخ را مستقل از شائبه های مذهبی نگریست. به نظر عرب قبل از اسلام تمدن درخشانی نداشت ولی هر چه بود نه از نظر قدرت بلکه از نظر رفتار و فرهنگ به مراتب بهتر از دوره بعد از اسلام و حتی شاید حالا بود.
    مونا:
    دوست عزیز، من در این پست سعی کرده ام به آنچه خود مسلمانان می گویند استناد کنم.

  2. sima گفت

    سلام لطفا این linke رو حتما بخون
    http://www.nasour.net/?type=dynamic&lang=1&id=145
    مونا:
    ربط عزیز من
    این مطلب خللی در بحث ما و سئوال به وجود نمی آورد.
    سنت زن و دختر را به اسارات بردن موجب زنده به گور کردن دختران می شده است.
    شما نیز این را مطالعه کن
    https://www.zandiq.com/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=73&Itemid=118

  3. حسین گفت

    مطالبی را در و بلاگتان دیدم در کل نوشته خوبی بود اما ایراداتی هم داشت شاید زمینه برای روشن شدن مطالب دیگری برای طرفین باشد.
    حدودی از تاریخ صدر اسلام را بیان داشتین که به صورت عام نوشته شده بود…
    همه این مطالب در همان روز اول به ثمر ننشست! بلکه در تمام 23 سال نبوت ایشان یکی از این دغدغه های حضرت ایشان دفع خرافات و بدعتهایی بود که دامنگیر عرب جاهلی شده بود. به فراز خوبی از تاریخ اشاره کردین تعدد زوجات پیامبر
    اما باید قبل از صحبت را جع به این موضوع مطلبی را بیان کنم و آن این است که در میان اعراب آن زمان سنتها و رسومی وجود داشت که پیامبر موضع سلبی و یا ایجابی صرف نسبت به آنها نداشتند، به این معنی که رسومی که با روح اسلام موافقت داشت را حفظ کردند و در عمل نشان دادند که دین اسلام دینی نیست که به رسوم و عادات دیگر نحله ها بی توجه باشد و همه را با یک چوب براند، اما رسوم نا پسند هم وجود داشت که ایشان تمام سعی خود را در از بین بردن آن کردند…. که نمونه بارز آن زنده بگور کردن دختران بود؛ جامعه عرب آن زمان به قدری وقیح بودند که سوای شرمندگی از داشتن دختر بر سر در خانه های خود پرچمهایی را نصب می کردند که اعلان کننده این بود که در این خانه دخترانی هست و همه برای استفاده بردن از آنها ازاد هستند!
    که با ظهور و گسترش اسلام این رسم جاهلی مخالف انسانیت بر چیده شد.
    یا برده داری از رسوم آن زمان بود که این هم از نظر اسلام ناپسند شناخته می شد و فلسفه آزاد کردن برده ها به بهانه های دیگر خود نشانه ای دیگر از تغییر رسوم بوده
    *اما راجع به تعدد زوجات نبی اکرم اسلام(ص) باید بگویم این هم در راستای پیش برد اسلام بوده تعدد زوجات در اقوام آن زمان مرسوم بوده اگر چه عده ای بی خبر از تاریخ ملل سعی دارند که این مطلب را با رشد اسلام پیوند زنند؛ اما حقیقت این است که در ایران آن زمان و میان یهودیان همانند اعراب امری عادی و شایع بوده و امرا و سلاطین داشتن حرمسراهای عریض و طویل را از افتخارات خود می دانسته اند حتی گاهی اوقات سلاطین زنان حرمسرا را به دیگران می بخشیدند تا بتوانند زنان دیگری را در خدمت بگیرند.
    و ازدواجهای بین امرای مناطق امپراطوریهای بزرگ آن زمان مرسوم بوده همان گونه که در بین قبایل عرب رسم بوده و عمده اهمیت آن هم در امان بودن از حمله ها و یورشهای ولایات و یا فبیله های دیگر ذکر شده.
    یکی از دلایلی که پیامبر با زنان متعدد از قبایل مختلف وصلت می نمودند هم همین باشد کافی است به تاریخ ازدواجهای رسول اکرم(ص) مراجعه بفرمایید مثلا عایشه از قبیله بنی تمیم بوده حفصه از قبیله عدی، ام سلمه از قبیله بنی مخزوم، ام حبیبه از بنی امیه و ….
    اینها ازدواجات ایشان در زمانی است که اسلام به طور کامل ثابت و مسقر نشده بود و هر لحظه احتمال یورش قبایل وجود داشت و خود این ازدواجها عامل باز دارنده ای بود مه دیگر قبایل هم از حمله دست بر دارند چرا که قبایل عرب آن روز به نحوی با هم ارتباطات سببی داشتند.
    مونا:
    فرض اینکه تمام ازداوج های پیامبر برای ایجاد و تقویت و گسترش اسلام است خنده دار است.
    تصور اینکه اسلام با ازدواج با زنان گسترش یابد مضحک است.
    پس گسترش و عدم آسیب اسلام از قبایل نه به دلیل حقانیت اسلام که بسته به ازدواج دختران آنان با پبامبر بوده است.
    —–
    برای بیان بهترمطلب؛ داستان هجرت رسول اکرم(ص) به مدینه را حتما خوانده اید سران قریش قریش برای خلاصی از موج اسلام به این نتیجه رسیدند که باید ایشان را به اصطلاح امروز ترور نمود و در جلسه شور خود هم عقیده بر این شدند که از 40 قبیله یک جنگجو شرکت کند تا خاندان رسول(ص) توان خون خواهی از 40 قبیله را نداشته باشند و به دادن خونبهای مرسوم آن زمان رضایت دهند.
    ببینید که درنظر اعراب آن روز نسب های فامیلی به چه مقدار مهم بوده
    مونا:
    پیامبر اسلام تمام اهتمامشان بر گسترش اخلاقات بوده و خود در این راه گویا پیش قدم بوده اند چرا این رسم را نیز با کردار خود از بین نبرده اند ؟
    تصور حضور یک دختر در میان جمعی که تا دیروز با آنان جنگ و پدر کشتگی برقرار بوده بسیار جالب است، اندکی تامل کن.
    —–
    واین برخوردها نه از جهت هوس رانی بوده چرا که ایشان در جوانی با زنی بزرگتر از خود ازدواج نمودند؛ واین در حالی است که رسول الله(ص) تا زمانی که خدیجه کبری(س) در قید حیات بودند همسر دیگری اختیار نکرده بودند.
    مونا:
    در زمینه ی خدیجه انگیزه های مالی نیز استوار بوده است و شاید اگر پیامبر با کس دیگری وصلت می کرد از خدیجه و مالش محروم می شد.
    —–
    وهمه این ازدواجها بعد از وفات خدیجه کبری(س) به جهت امان ماندن مسلمانان از یورشها و هم دست شدن قبایل بر ضد اسلام بوده.
    اما اینکه همه اعراب به صورت یک مسلمان مخلص صد در صد درآمده باشند از عقل بدور هست، چرا که انسانها ممکن الخطا هستند، و این قاعده چرخ روزگار است.
    مونا:
    من چنین نگفتم، گفتم رسوم که از آن به عنوان شاخصه های دوره ی جاهلیت نام برده می شود در اندک زمانی از بین رفته منطقی چنین استوار و بستری چنین آماده چه نیازی به ازدواج پیامبرش برای بسط و گسترش دارد ؟
    —–
    **اما مطلب دوم که آورده اید:»عربی که پیشرفت فرهنگی وی چنان بوده…چرا با زنان بیوه مانده از جنگ های صدر اسلام ازدواج نمی کرده….»
    شما اوضاع آن زمان را با خط کش امروز می سنجید! مسلمانان در مدینه دو دسته بودند، 1-انصار، که اهل مدینه بودند و به یاری حضرت رسول(ص) آمدند و مسلمان شدند.2-مهاجرین،کسانی که از مکه به مدینه آمدند و نوعی تبعیدی مشرکین مکه به حساب می آمدند چرا که اهل مکه به مسلمانان حق همراه کردن وسایل مورد نیاز خود را ندادند. و حضرت رسول(ص) برای اینکه فشاری متوجه مهاجرین نشود از انصار خواستند که هر کس به وسع خود برادران مهاجر را مسکن دهد و ملزومات آنها را بر آورده کنند،البته تصور نکنید که همه انصار از نظر مالی تمکن داشتن،بلکه در صفحات تاریخ آمده که خیلیها از سنگین شدن مخارجشان به رسول الله(ص) شکایت می نمودند و ایشان هم به آنها کمک می نمود.
    و حضرت رسول هم به دلیل اینکه می دیدند که زنان بیوه شهدا جنگها از نظر مالی در فشار هستند این ازدواج ها را محقق می نمودند، به هر حال نمی توانیم منکر این شویم که مسلمانان مدینه که قدرت اختیار کردن زنهای بیشتری بود از این عمل سرباز می زدند، که این هم علتهای بسیاری دارد عده ای چهار همسر داشتند که بیشتر از آن در شرع برای مردم جایز نبود، عده ای هم شاید این سنت را بد می دیند که عمل رسول الله(ص) عاملی شد برای این کار و از همه مهمتر چون در کتب تاریخی این قسمت به صورت کم رنگ جلوه شده را نمی توان حمل بر عدم وقوع آن کرد…
    مونا:
    تمامی این فرضیات تا قبل از جنگ بدر صدق می کند، پس از جنگ بدر مسلمانان از مکه خارج شده اموال خود را که در کاروان مشرکین به زغم آنان بود بواسطه ی جنگ باز یافتند.

  4. فقط همین دوتا سوال برات پیش اومد ؟!
    مونا:
    سئوال تو این وبلاگ زیاده :)

  5. حسن شیخیانی گفت

    من فکر کنم بتونم سیوال دومو جواب بدم تو کتاب علی کیست خوندم که امام علی و یارانش بعد از جنگ بیوه هایی که شوهراشونو تو جنگ از دست میدادن صیغه میکردن.
    تو جامعه امروزی اینقدر بیوه هستن که ازدواج نکردن آیا این ربطی به پیشرفت فرهنگ داره ؟
    تو همون اروپایی که سطح فرهنگی بالایی دارن فکر میکنی بعد از جنگ جهانی دوم چه اتفاقی برای بیوه ها افتاد ؟
    من چند تا از پستتاتو خوندم مطمئنم بدون مطالعه قبلی خیلیاشونو نوشتی !!!!
    مونا:
    من نگفتم دیگران اصلن بیوه ها را نگرفته اند، گفتم با توجه به شرایط پیامبر چرا این وظیفه بر دوش دیگران نهاده نشد از یاد مبر که پیامبر به هنگام اولین جنگ 54 سال داشته اند. و با توجه به اینکه این زنان پس از ایشان امکان ازدواج نداشته اند این خود به نوعی ظلم در حق ایشان بوده است.
    اگر در همان پست ها دلایل خود را می گفتید خوشحال می شدم.

  6. حسین گفت

    مونا:
    در زمینه ی خدیجه انگیزه های مالی نیز استوار بوده است و شاید اگر پیامبر با کس دیگری وصلت می کرد از خدیجه و مالش محروم می شد.
    حسین:
    شما هم دارید نوع فرهنگ عرب ان زمان را با خط کش ایرانی در سال1387 می سنجید!این در کمال اشتباه است.
    از شما بعید بود گمان می کردم اهل تاریخ هستید…اهل تاریخ معتقد هستند که حضرت خدیجه کبری(س) خود ایشان در خواست ازدواج دادند که آنهم به دلایل زیادی است که از نیک خویی پیامبر دیده بود و صفت بزرگ ایشان همان امین بودن…
    مجدد سفارش می کنم تاریخ پیامبر را خوب مطالعه کنید
    حال اگر بر خلاف نظر شماست دلیل بر بطلانش نیست
    عزیز باشید
    مونا:
    فرض خواستگاری ایشان از پیامبر دلیل بر عدم ترک پیامبر از سوی ایشان در صورت ازدواج مجدد پیامبر است ؟

  7. امین گفت

    این بحثا به خاطر چیه ؟ واقعا ارزششو داره به خاطر نارضایتی از حکومت یا هر چی…یه پیامبر ، یه دین با چند میلیون نفر که پیرووشن رو ببری زیر سوال ؟؟ حالا درست وبلاگ شخصی هستش ، اینترنتم محیط آزاد … شما میتونی بری مطالعه کنی مطمئن باش این راهی که شما داری میری تا امروز خیلیا
    رفتن ، خیلیا هم همین سوالارو داشتن…به هر حال ، خداوند همه مارا به راه راست هدایت کناد !!! :D
    مونا:
    کاش شما کمی از دانسته ها ومطالعاتت کمک می گرفتی و جوابی به این سئوال تکراری می دادید :D

  8. دانی گفت

    زیر سوال بردن اعتقادات یک دین ربطی به تعداد پیروانش نداره آقا جان .اگر پیامبر اسلام به اصحابشون توصیه میکردن که زن های بیوه رو برای حمایت از اونا به عقد خود در بیاورید مطمئنآ اصحاب این کار رو میکردن پس فرض گسترش اسلام و حمایت از زنهای بیوه و این دلایل سست ازدواج های متعدد پیامبر اسلام رو توجیه نمیکنه مورد دیگه اینکه برده داری هنوز هم در اسلام حرام یا ممنوع اعلام نشده حتی فقها همگی بلا استثناءد رساله های عملیه خود در موارد مختلف یکی از راه های پرداخت کفاره را آزاد ساختن برده اعلام کرده اند و بدین معناست که ایشان حقیقتی را به عنوان برده قبول دارند که میگویند برده ای آزاد کنید

  9. حسن گفت

    سلام مونا خانم

    حضرت محمد تا زمانیکه حضرت خدیجه زنده بود با کس دیگری ازدواج نکرد و در هنگام مرگ حضرت خدیجه حضرت محمد 54 سال داشت که دیگه سنش از شهوت گذشته بود و مطرح کردن شبهه شهوت غیر عقلانی است.پس باید به دنبال اهداف دیگر این ازداواج ها بود.

    شما اگر میخوای اشکال بگیری ، چرا از روابط جنسی نامشروعی که الان سال 2008 توی امریکا هست و طبق آمار خودشون 40 درصد زنان واشنگتن روابط جنسی غیر مجاز به صورت دادئم دارند و 33 درصد فرزندان به دنیا آمده در آمریکا نامشروع هستند و یک سوم دختران زیر 20 سال امریکا بطور نامشروع باردار شده اند نمی نویسید؟
    مونا:
    سلام دوست من :)
    شما چند سالتون است ؟ برو از پدر بزرگت و یا یک مرد مسن بپرس. چطور با توجه به جغرافیای عربستان دختر در 9 سالگی بالغ می شود، اما مردش در 54 سالگی از تک و تا می افتد ؟ برای اینکه بهتر بتوانی فکر کنی از عایشه روایت که پیامبر هنگام نزدیکی با من قدرت 40 مرد را داشت. اگر آن چیزی که شما هم می گویید مستند قرار دهیم. لزوم ازداوج با عایشه در سن شش سالگی و سه سال صبر برای بلوغ او چیست ؟ می دانیم که محمد از عایشه فرزندی ندارد که بخواهیم بگوییم دلیلش فرزندی بوده که از او بر جای مانده است.
    آن چیزی که شما غیر مجاز می شمرید بنا بر عرف و روابط اجتماعی آنجا عملی غیر مجاز محسوب نمی شود.
    فرزند نامشروع ؟ شرع در جامعه آمریکا ؟
    در کامنت دیگر هم گفتم آمریکا بد، چرا اسلام که خوب است و پیامبرش که می گویند بهترین و خویشتن دار ترین انسان روی زمین است و به گفته شما شهوت هم نداشته آن هم در سن بالای 54 سال با دختر شش ساله ازدواج می کند ؟

  10. حسن گفت

    در مورد برده داری هم چرا از آقایون غربی که فقط 40 میلیون نفر رو از افریقا به امریکا بردند اشکال نمی گیری؟ چرا از جناب کریستف کلمب قاتل 90 میلیون سرخپوست نمی نویسی؟ چرا از هائیتی نمی نویسی که اقای کلمب طرف 23 سال جمعیت 8 میلیونی اش را به 200 نفر رساند؟ اینها مربوط به گذشته است؟ خوب از یک میلیون انسان عراقی که لیبرال دموکراسی داره توی عراق میکشه و تجاوز میکنه بنویس!
    در مورد برده داری در اسلام شاید شرایط به گونه ای بوده که پذیرش اجتماعی برای این حکم وجود نداشته ، درنتیجه بهتر دیده که به رسمیت بشناسه ولی قانون مندش کنه و آزاد کردن رو ترویج و تشویق کنه و بقیه رو به زمان و پیشرفت اجتماعی موکول کنه.در مورد شراب هم اگر اطلاع داشته باشید یکمرتبه ممنوع نشده و در سه مرحله ممنوعیت شکل گرفته که قابل قبول باشه. شما توجه کنید وقتی خلیفه دوم تا قبل از ممنوعیت شراب می خورده ، لازم بوده که بصورت مرحله ای منع بشه.
    مونا:
    برده داری و کنیز داری مضموم و عملی ناپسند است در هر کجای تاریخ و توسط هر کسی که می خواهد انجام شود. اما چرا اسلام که بهترین دین است و برای تمامی دوران ها و اعصار است به آن رسمیت بخشیده ؟
    در مورد کشته شدن عراقی ها. می دانیم که دلیل کشته شدن غیر نظامیان عراقی علمیات های بمب گذاری پس از سقوط صدام می باشد و جالب است که در آنجا نیز مسلمان به دست مسلمان کشته می شود. آیا این نکته باعث شرمساری مسلمانان نیست ؟
    من در عجبم دین و کیانی که می تواند یک شبه سنت دیرپای زنده به گور کردن را بر اندازد. چرا در مورد این مفاسد اجتماعی یا مسکوت بوده (تبعیض بین زن و مرد) یا مرحله ایی عمل کرده (شراب) و یا اینکه به آن رسمیت بخشیده است. (برده داری و کنیز داری)

  11. سعید2 گفت

    سلام!
    مگه جایی اومده پیامبر به زور با بیوه ها ازدواج میکرده؟ پیامبر شرایط را میگفته به اونها و خود اون زنها راضی به ازدواج بودن.

    در مورد برده هم خودت جای دیگه گفتی که زمان امام سجاد هم برده داری بوده پس برده داری از بین نرفته بوده یعنی اسلام اونقدرها ریشه دار نشده بوده و ….

    در مورد اینکه عامل گسترش اسلام حقانیتش هست یا ازدواج های متعدد پیامبر باید بگم که وقتی چیزی به گوش کسی برسه حقانیتش میتونه موثر باشه نه همینطوری رو هوا. مثل همین الان که اینهمه تبلیغات منفی علیه اسلام میشه و نمیذارن مردم بدون پیشداوری با اسلام طرف بشن. با وجود این اسلام داره تو جوامع غربی رشد میکنه.

  12. ساسان گفت

    سلام
    چند نكته بايد بگم كه تحقيق كردم
    1- رسم زنده به گور كردن دختران اصلا خخيلي مرسوم نبوده و فقط چند قبيله كوچك اين كار را مي كردند و قبيله قريش كه بزرگترين قبيله است اين كار را نمي كرد.
    2- در مورد عايشه از استاد مسلم تاريخ اسلام سوال كردم و و گفت عايشه 9 يا 12 سال داشته و زشت بوده ولي چون تقريبا روي دست پدر مانده بود پدر مجبور به شوهر دادنش بود و پيامبر در رودربايستي قرار گرفت و به اجبار عايشه را گرفت در ضمن پيامبر همسر سومحضرت خديجه است .
    3- برده داري در اسلا كاملا ممنوع نشده و فقط قانون مند شده و در قديم برده داري بسيار رايج بوده و اين قضيه فقط در ايران نبوده -فكر كنم – عمر خليفه دوم هم يك برده ايراني كه صاحب عرب داشت به دليل عدم آزاد سازي از طرف صاحبش كشت .
    4- تعدد زوجين و در قديم كاملا عادي بوده حتي زنان حرم سرا نيز از اينكه شوهرشان چندين كنيز براي كمك به آنان گرفته است نارازي نبودند – تعصب اينكه شوهر زن حق ندارد با كنيز سكس كند در قديم اصلا وجود نداشت – در ضمن زن مهريه خود را همان اول مي گرفت و حق طلاق نيز با مرد است پس زن از تعدد زوج همسر خود حق شكايت ندارد – هر چند اگر ناراضي باشد – مانند همسر امام جواد – البته اين امام فقط يك كنيز بعد از همسر اول گرفت كه فرزند اين كنيز امام دهم است
    5- باستان شناسان ثابت كرده اند در قديم جمعيت زنان به مراتب بيش از امروز بوده است و دنيا مانند امروز نبود . توجه كنيد كه در قديم سزارين هم نبوده و خيلي ها همان اول ميمردند.

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

دنبال‌کردن

هر نوشتهٔ تازه‌ای را در نامه‌دان خود دریافت نمایید.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: