پرچم ۱

روزه ماه رمضان یکی از عبادت های واجب بر مسلمانان می باشد. که بر اساس آیاتی از سوره بقره بر عموم مسلمانان واجب می باشد، مگر آن دسته از مسلمانانی که بر اساس شرایط خاص از انجام این عبادت معاف شده اند. در طول ماه رمضان مسلمانان از هنگام اذان صبح تا هنگام اذان مغرب از خوردن، آشامیدن و سایر اعمالی که در دسته مبطلات این عبادت به حساب می آیند، خودداری می کنند.

به جز جنبه های پالایش روح و جسم از خطاهای انسانی برای روزه ماه رمضان ابعاد فلسفی و اجتماعی نیز بیان شده است و از این میان مهمترین و بیرونی ترین فلسفه  اجتماعی این عبادت که بیرونی ترین حالت روزه  ( پرهیز از خوردن و آشامیدن ) را هم شامل می شود. یادآوری ثروتمندان مسلمان از حال هم فقرا و رحم و مروت در زمینه امور آنان است. که می توان در این زمینه به دو روایت از امام جعفر صادق  و امام رضا استناد کرد.

فلسفه روزه از نظر امام جعفر صادق

هشام بن حكم از امام حعفر صادق در مورد فلسفه روزه می پرسد و او در جواب می گوید:

انما فرض الله الصيام ليستوى به الغنى و القير و ذلك ان الغنى لم يكن ليجد مس الجوع، فيرحم الفقير، لان الغنى كلما اراد شيئا قدر عليه، فاراد الله تعالى ان يسوى بين خلقه، و ان يذيق الغنى مس الجوع و الالم ليرق على الضعيف و يرحم الجائع.

براستى خداوند روزه را واجب كرد، تا به وسيله او بين اغنياء و فقراء مساوات و برابرى به وجود آيد، و اين براى آن است كه ثروتمندانى كه هرگز درد گرسنگى را احساس نكرده‏اند، به فقراء ترحم نمايند، زيرا اغنياء هرگاه اراده کنند برايشان ميسر است، پس خداوند متعال ( روزه را واجب نموده ) تا بين بندگانش از فقير و غنى، برابرى به وجود آورد، و اينكه سرمايه داران مسلمان درد جوع و گرسنگى را لمس نمايند، تا بر ضعفاء رقت آوردند، و بر گرسنگان عالم ترحم نمايند.

وسائل الشيعه، ج 7، ص 3

و من لا يحضره الفقيه، ص 73، ج 2

فلسفه روزه از نظر امام رضا

امام رضا در مورد فلسفه روزه می گوید:

انما امروا بالصوم لكى يعرفوا الم الجوع و العطش، فيستدلوا على فقر الآخرة.

همانا مامور به روزه شدند تا بشناسند درد و ناگواريهاى گرسنگى و تشنگى را، و آنگاه استدلال كنند بر سختيهاى گرسنگى و تشنگى و فقر آخرت.

دلیل نرسیدن روزه دارارن مسلمان به حالات و روحیاتی معنویی که پس از انجام این عبادت باید برای آنان حاصل شود را عدم انجام صحیح موارد و مبطلات این عبادت به صورت عمدی و یا سهوی و یا ریای در انجام عبادت می دانند  و گفته می شود چون تمام شرایط رعایت نشده آن اثر معنوی را که لازم است در روح و جسم مسلمانان باقی نمی گذارد.

اما در زمینه اثر بخشی فلسفه اجتماعی روزه این دلایل باطل است. چون همانطور که گفتم بیرونی ترین حالت روزه پرهیز از خوردن و آشامیدن است و همه مسلمانان این بخش از عبادت را به خوبی به انجام می رسانند و فقط این نکته  و سئوال باقی می ماند که چرا پس از هزار و چهارصد سال آمدن و رفتن رمضان و انجام این فریضه عبادی در جوامع مسلمان هنوز در میان آنان اختلاف طبقاتی شدید وجود دارد و چرا مادری به خاطر سیر کردن شکم کودکش باید خود فروشی کند به همان مسلمانی که در ایام رمضان روزه دار است ؟ چرا باید پدر فرزندان خود را از شدت نداری سر به نیست کند و خود را نیز از شر زندگی راحت کند ؟ این همه مظاهر فقر و جرائمی که تنها علتش فقر است پس از گذشت هزار چهارصد سال روزه داری مسلمانان و یک ماه دقت کنید یک ماه به یاد فقیران بودن چرا باعث رخت بر بستن اختلاف طبقاتی شدید نمی شود ؟ معده و کام که گرسنه و تشنه است و یقینن انسان را به یاد گرسنگی و تشنگی می اندازد، پس عیب کار کجاست ؟

شورای شهری تهران در اقدامی جالب توجه پیشنهاد کمک سه میلیارد تومانی شهردار تهران به شیعیان لبنان را تصویب کرد و در حاشیه ی این تصویب گفته شد که شهردار تهران برای اعطای این کمک به شیعیان لبنان نیازی به کسب مجوز از شورای شهر هم نداشته است.

در این میان ذکر چند نکته خالی از لطف نیست.

منبع این کمک عوارض پرداختی شهروندان تهرانی و یا بودجه عمومی کشور است. آیا در تهران و کشور نیازمند تر از شیعیان لبنان یافت نمی شود ؟

آیا رواست در حالیکه بسیاری از ساکنان شهر تهران در جنوب این شهر عوارض سالیانه شهرداری را به دشواری و تقسیط پرداخت می کنند، آن را به عنوان کمک به دیگران اعطا کرد ؟

این کمک مبلغی را از بودجه جاری شهر تهران را کم خواهد کرد و کسری آن مجدد از جیب مردم جبران خواهد شد، در این شرایط بد اقتصادی چه توجیهی بر این تفکر حاکم است ؟

مهمترین نکته تهران به عنوان شهر معین برای بازسازی خرمشهر در نظر گرفته شده است. آیا زخم های این شهر پس جنگ التیام یافته است ؟

آیا مشکل کمبود بودجه برای توسعه ی متروی شهر تهران مرتفع شده است؟

آیا مشکل کمبود بودجه برای باسازی اماکن فرسوده تهران حل شده است ؟

آیا معضل نبود آبریزگاه عمومی در شهران تهران حل شده است ؟

آیا معضل موشهای شهر تهران حل شده است و برای دفع این جانور تهدید کننده ی حیات انسانها بودجه به کفایت موجود است ؟

…….

این روزها با تنشی جزیی در خارومیانه یا مراکز استراتژیک نفتی جهان و یا عطسه ی احمدی نژاد و سرفه ی بوش قیمت نفت بالا و پایین می شود و بهای آن تا مرز یکصد و بیست دلار افزایش یافته است و نقش این ماده ی حیاتی بر اقتصاد، سیاست و پیشرفت جهان و مخصوصن مسلمانان پوشیده نیست.

کشورهاي مسلمان شامل عربستان سعودي، عراق، ايران، کويت، امارات متحده عربي، قطر، يمن، ليبي، نيجريه، الجزيره، قزاقستان، آذربايجان، مالزي، اندونزي و برونئي 66/2 تا 75/9 درصد کل ذخاير نفتي جهان را دارا هستند.

همچنین گفته می شود که پیامبر و امامان در احادیث و روایات مختلف خبر از رویدادهای بسیاری در آینده ی دور و نزدیک داده اند. مثلن ذکر این نکته که نوه اشان تشنه و از قفا سر بریده می شود. یا در مورد آخر الزمان وجود و غیبت و ظهور مهدی و ….

پوشیده نیست که نفت و صنایع وابسته آن نقش به سزایی در امور مسلمانان در مواجه با آنچه دنیای کفر می نامند، دارد. اندکی گشتم و ندیدم که پیامبر و یا امامان اشاره ایی به این ماده و نقش آن در آینده ی مسلمانان کرده باشند. در حالی که خبر از آینده ی بسیار دورتر و مابعد آن را داده اند.

مردن انسانها به هر صورتی و حتی در زمان کهولت و پیری، دردناک و تالم برانگیز است. حال اگر این مردن خارج از روال مرگ طبیعی یک انسان باشد. حدیث آن غمناک تر و تالم برانگیز تر است.

به یاد می آورم که از دیرباز و هنگامی که ملل، اقوام و یا گروههای مخالف نظر ما در موارد عقیدتی، سیاسی و یا سایر موارد مورد مناقشه، در اثر گذشت ایام و چرخ روزگار دچار حوادث طبیعی و یا حادثه ایی از جنس حادثه ی شیراز می شده اند، ما انگشت تحیر به دندان گزان، شگفت می گوییم: این است عقوبت الاهی و فرجام فساد و ظلم و تباهی. این است انگشت نادیده ی خدا که چشم از پیکر به در آورده و بر کف می نهد.

اکنون سئوال این است آیا مخالفان عقیدتی، سیاسی قوم گزند رسیده ی شیراز می توانند آنان را که مقهور سهل انگاری خویشند، مقهور چوب پر صدا و درد بی دوای خدا بدانند؟